Ukiyo-e

Ukiyo-e to nurt japońskiego malarstwa i drzeworytu rozwijający się w okresie Edo, od XVII wieku do początków epoki Meiji w XIX stuleciu. Nazwa oznacza dosłownie „obrazy płynącego świata” i odnosi się do ulotnej rzeczywistości życia miejskiego – rozrywek, mody i codziennych przyjemności mieszkańców rozwijających się miast, zwłaszcza Edo (dzisiejszego Tokio).

Artyści ukiyo-e przedstawiali przede wszystkim świat kultury miejskiej: dzielnice rozrywki, teatry kabuki, aktorów, kurtyzany, sceny z życia codziennego oraz piękne kobiety (bijin-ga). Z czasem popularność zdobyły także pejzaże i widoki znanych miejsc, które pozwalały odbiorcom „podróżować” poprzez sztukę.

Ukiyo-e były w dużej mierze sztuką popularną. Drzeworyty powstawały w warsztatach, gdzie nad jednym dziełem pracowało kilka osób: artysta tworzył projekt, rytownik przygotowywał matryce, drukarz wykonywał odbitki, a wydawca zajmował się dystrybucją. Dzięki tej technice grafiki mogły być produkowane w wielu egzemplarzach i sprzedawane w przystępnej cenie, trafiając do szerokiego grona odbiorców.

Jednym z najwybitniejszych twórców był Katsushika Hokusai, autor słynnej grafiki „Wielka fala w Kanagawie”, należącej do cyklu „36 widoków góry Fuji”. Dzieło to stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów sztuki japońskiej na świecie. Równie ważni byli artyści tacy jak Hiroshige czy Utamaro, którzy rozwijali pejzaż, portret kobiecy i sceny teatralne.

W XIX wieku ukiyo-e wywarło ogromny wpływ na sztukę europejską. Artyści impresjonizmu i postimpresjonizmu, m.in. Monet, Van Gogh czy Degas, inspirowali się japońską kompozycją, płaską plamą koloru i odważnym kadrowaniem. Dzięki temu ukiyo-e stało się nie tylko symbolem kultury Edo, lecz także ważnym elementem historii sztuki światowej.